Trường Đại học Trà Vinh nghiên cứu thành công giống dừa sáp nuôi cấy mô: Bước đột phá cho nông nghiệp công nghệ cao vùng Đồng bằng sông Cửu Long
Mở đầu
Dừa sáp từ lâu đã được xem là một trong những đặc sản nổi tiếng và có giá trị kinh tế cao của tỉnh Trà Vinh. Với hương vị đặc trưng, giá bán cao và nhu cầu thị trường ổn định, dừa sáp không chỉ mang ý nghĩa về mặt nông sản mà còn gắn liền với sinh kế của hàng nghìn hộ nông dân địa phương. Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất của giống dừa sáp truyền thống là tỷ lệ trái sáp thấp, cây giống không đồng đều và chi phí nhân giống cao. Trong bối cảnh đó, việc Trường Đại học Trà Vinh nghiên cứu thành công giống dừa sáp bằng phương pháp nuôi cấy mô được xem là bước đột phá quan trọng, mở ra hướng phát triển bền vững cho ngành dừa sáp nói riêng và nông nghiệp công nghệ cao nói chung.
Hình ảnh dưới đây minh họa việc ứng dụng khoa học – công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả canh tác và giá trị sản phẩm:
Thực trạng và nhu cầu đổi mới phương pháp nhân giống dừa sáp
Dừa sáp là loại cây dễ trồng, thích nghi tốt với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng của Trà Vinh cũng như nhiều tỉnh thuộc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Nhờ đặc tính này, người dân đã mở rộng diện tích trồng dừa sáp nhằm nâng cao giá trị kinh tế trên cùng đơn vị diện tích canh tác. Tuy nhiên, phương pháp nhân giống truyền thống bằng hạt cho hiệu quả thấp do tỷ lệ trái sáp trên mỗi buồng không ổn định, nhiều cây cho trái thường, làm giảm giá trị thương phẩm.
Trước thực trạng đó, các nhà khoa học của Trường Đại học Trà Vinh đã sớm nhận ra rằng muốn nâng cao hiệu quả kinh tế của cây dừa sáp thì cần phải giải quyết tận gốc bài toán giống. Việc tạo ra nguồn cây giống có tỷ lệ sáp cao, đồng đều về mặt di truyền và phù hợp cho sản xuất quy mô lớn trở thành yêu cầu cấp thiết đối với cả nhà trường lẫn cộng đồng nông dân.
Thành công từ phương pháp nuôi cấy phôi và những giới hạn tồn tại
Từ những năm trước, nhóm nghiên cứu của Trường Đại học Trà Vinh đã triển khai phương pháp nuôi cấy phôi dừa sáp. Theo lý thuyết, cây giống tạo ra từ phương pháp này có tỷ lệ trái sáp đạt 100%. Thực tế khảo nghiệm và thương mại hóa từ năm 2011 đến nay cho thấy, do đặc tính thụ phấn chéo của cây dừa, các vườn dừa sáp sử dụng giống cấy phôi đạt tỷ lệ trái sáp khoảng 85%, một con số rất ấn tượng so với phương pháp truyền thống.
Hàng năm, nhà trường chuyển giao khoảng 5.000 cây giống dừa sáp cấy phôi cho cộng đồng, góp phần nâng cao thu nhập cho nhiều hộ trồng dừa. Quy trình nuôi cấy phôi dừa sáp cũng đã được đăng ký bảo hộ tại Cục Sở hữu trí tuệ và được cấp bằng Giải pháp hữu ích, khẳng định giá trị khoa học và tính ứng dụng thực tiễn của công trình nghiên cứu.
Tuy nhiên, phương pháp nuôi cấy phôi vẫn tồn tại những hạn chế nhất định. Hệ số nhân giống thấp khiến giá thành cây giống cao, dao động từ 700.000 đến 800.000 đồng mỗi cây. Bên cạnh đó, do sử dụng phôi hữu tính nên cây giống chưa đạt được sự đồng đều tuyệt đối về mặt di truyền. Những yếu tố này đặt ra yêu cầu phải tiếp tục nghiên cứu một phương pháp nhân giống tiên tiến hơn, hiệu quả hơn.
Hướng đi mới với phương pháp nuôi cấy mô dừa sáp
Xuất phát từ mong muốn tạo ra giống dừa sáp có tính đồng nhất cao, giữ nguyên đặc tính ưu việt của cây mẹ và giảm mạnh giá thành cây giống, Trường Đại học Trà Vinh đã phối hợp với Phòng Thí nghiệm trọng điểm quốc gia về nuôi cấy mô tế bào thực vật thuộc Viện Di truyền Nông nghiệp Việt Nam. Nhóm nghiên cứu do PGS.TS Nguyễn Văn Đồng dẫn đầu đã cùng các nhà khoa học của trường triển khai đề tài nhân giống dừa sáp bằng phương pháp nuôi cấy mô.
Phương pháp nuôi cấy mô cho phép tạo cây con từ các bộ phận sinh dưỡng như lá, đỉnh sinh trưởng hoặc các mô non khác. Từ một mẫu ban đầu, có thể nhân ra hàng trăm, thậm chí hàng nghìn cây con trong thời gian tương đối ngắn. Quan trọng hơn, cây con được tạo ra có tính đồng nhất cao về mặt di truyền, giúp đảm bảo chất lượng và đặc tính của giống trong sản xuất đại trà.
Trong bối cảnh nhiều viện nghiên cứu và doanh nghiệp nông nghiệp đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học, các thông tin và nền tảng nghiên cứu của Viện Di truyền Nông nghiệp Việt Nam cũng được cộng đồng khoa học và sản xuất quan tâm, có thể tham khảo thêm tạihttps://vigen.vn/.
Ưu điểm vượt trội về kinh tế và khả năng thương mại hóa
Theo thầy Nguyễn Ngọc Trai, Quyền Giám đốc Trung tâm Sinh học ứng dụng, Khoa Nông nghiệp – Thủy sản, Trường Đại học Trà Vinh, ưu điểm nổi bật nhất của giống dừa sáp nuôi cấy mô chính là hệ số nhân giống cao, từ đó kéo giảm đáng kể giá thành cây giống. Nếu được áp dụng trong sản xuất quy mô công nghiệp, giá bán cây giống dừa sáp nuôi cấy mô có thể dưới 100.000 đồng mỗi cây, thấp hơn rất nhiều so với cây giống cấy phôi trước đây.
Điều này mở ra cơ hội lớn cho việc mở rộng diện tích trồng dừa sáp, giúp nông dân dễ dàng tiếp cận nguồn giống chất lượng cao với chi phí hợp lý. Đồng thời, sự đồng đều về mặt di truyền cũng giúp các nhà vườn dễ dàng quản lý vườn cây, dự đoán năng suất và chất lượng trái, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất và tính cạnh tranh trên thị trường.
Thực nghiệm, hoàn thiện quy trình và định hướng tương lai
Bước đầu, Trường Đại học Trà Vinh đã thử nghiệm thành công quy trình nuôi cấy mô dừa sáp và cho ra các cây giống đạt chất lượng tốt. Tuy nhiên, để có thể triển khai sản xuất ở quy mô công nghiệp, nhóm nghiên cứu vẫn đang tiếp tục hoàn thiện quy trình kỹ thuật, từ khâu chọn mẫu, nhân nhanh trong phòng thí nghiệm cho đến giai đoạn thuần dưỡng cây con trong nhà lưới.
Theo đánh giá của nhóm nghiên cứu, toàn bộ quy trình tạo giống dừa sáp bằng nuôi cấy mô kéo dài từ 8 đến 12 tháng, tùy thuộc vào số lần nhân và điều kiện chăm sóc. Sau khi đạt tiêu chuẩn, cây con mới được chuyển giao cho người trồng. Đây là khoảng thời gian chấp nhận được trong bối cảnh sản xuất giống cây lâu năm và hoàn toàn phù hợp với kế hoạch phát triển vùng nguyên liệu dừa sáp.
Hiện nay, không chỉ khu vực Cầu Kè của tỉnh Trà Vinh mà nhiều địa phương khác trong và ngoài tỉnh cũng đang quan tâm, tìm đến Trường Đại học Trà Vinh để mua giống dừa sáp. Xu hướng này cho thấy tiềm năng mở rộng vùng trồng dừa sáp trong tương lai, đặc biệt trong điều kiện biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn ngày càng gia tăng. Dừa sáp được đánh giá là loại cây trồng thích ứng tốt, mang lại hiệu quả kinh tế cao và có thể trở thành cây trồng chủ lực của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Trong bức tranh chung của nông nghiệp công nghệ cao, việc ứng dụng các tiến bộ về nhân giống, lai tạo và ghép cây cũng đang được triển khai mạnh mẽ trên nhiều đối tượng cây trồng khác, có thể tham khảo thêm các sản phẩm và hướng nghiên cứu liên quan tạihttps://vigen.vn/san-pham/coc-thai-nho-ghep/.
Kết luận
Thành công trong nghiên cứu giống dừa sáp nuôi cấy mô của Trường Đại học Trà Vinh không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn có giá trị thực tiễn sâu sắc đối với phát triển kinh tế – xã hội địa phương. Công trình này góp phần giải quyết bài toán giống cây trồng chất lượng cao, giá thành hợp lý và phù hợp với điều kiện sản xuất nông nghiệp hiện đại. Trong tương lai, khi quy trình được hoàn thiện và nhân rộng, dừa sáp nuôi cấy mô hứa hẹn sẽ trở thành nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững của ngành dừa và nông nghiệp vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Trường Đại học Trà Vinh nghiên cứu thành công giống dừa sáp nuôi cấy mô: Bước đột phá cho nông nghiệp công nghệ cao vùng Đồng bằng sông Cửu Long
Mở đầu
Dừa sáp từ lâu đã được xem là một trong những đặc sản nổi tiếng và có giá trị kinh tế cao của tỉnh Trà Vinh. Với hương vị đặc trưng, giá bán cao và nhu cầu thị trường ổn định, dừa sáp không chỉ mang ý nghĩa về mặt nông sản mà còn gắn liền với sinh kế của hàng nghìn hộ nông dân địa phương. Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất của giống dừa sáp truyền thống là tỷ lệ trái sáp thấp, cây giống không đồng đều và chi phí nhân giống cao. Trong bối cảnh đó, việc Trường Đại học Trà Vinh nghiên cứu thành công giống dừa sáp bằng phương pháp nuôi cấy mô được xem là bước đột phá quan trọng, mở ra hướng phát triển bền vững cho ngành dừa sáp nói riêng và nông nghiệp công nghệ cao nói chung.
Hình ảnh dưới đây minh họa việc ứng dụng khoa học – công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả canh tác và giá trị sản phẩm:
https://vigen.vn/wp-content/uploads/2025/10/cay-chuoi-cay-mo-tai-vigen_11zon.webp
Thực trạng và nhu cầu đổi mới phương pháp nhân giống dừa sáp
Dừa sáp là loại cây dễ trồng, thích nghi tốt với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng của Trà Vinh cũng như nhiều tỉnh thuộc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Nhờ đặc tính này, người dân đã mở rộng diện tích trồng dừa sáp nhằm nâng cao giá trị kinh tế trên cùng đơn vị diện tích canh tác. Tuy nhiên, phương pháp nhân giống truyền thống bằng hạt cho hiệu quả thấp do tỷ lệ trái sáp trên mỗi buồng không ổn định, nhiều cây cho trái thường, làm giảm giá trị thương phẩm.
Trước thực trạng đó, các nhà khoa học của Trường Đại học Trà Vinh đã sớm nhận ra rằng muốn nâng cao hiệu quả kinh tế của cây dừa sáp thì cần phải giải quyết tận gốc bài toán giống. Việc tạo ra nguồn cây giống có tỷ lệ sáp cao, đồng đều về mặt di truyền và phù hợp cho sản xuất quy mô lớn trở thành yêu cầu cấp thiết đối với cả nhà trường lẫn cộng đồng nông dân.
Thành công từ phương pháp nuôi cấy phôi và những giới hạn tồn tại
Từ những năm trước, nhóm nghiên cứu của Trường Đại học Trà Vinh đã triển khai phương pháp nuôi cấy phôi dừa sáp. Theo lý thuyết, cây giống tạo ra từ phương pháp này có tỷ lệ trái sáp đạt 100%. Thực tế khảo nghiệm và thương mại hóa từ năm 2011 đến nay cho thấy, do đặc tính thụ phấn chéo của cây dừa, các vườn dừa sáp sử dụng giống cấy phôi đạt tỷ lệ trái sáp khoảng 85%, một con số rất ấn tượng so với phương pháp truyền thống.
Hàng năm, nhà trường chuyển giao khoảng 5.000 cây giống dừa sáp cấy phôi cho cộng đồng, góp phần nâng cao thu nhập cho nhiều hộ trồng dừa. Quy trình nuôi cấy phôi dừa sáp cũng đã được đăng ký bảo hộ tại Cục Sở hữu trí tuệ và được cấp bằng Giải pháp hữu ích, khẳng định giá trị khoa học và tính ứng dụng thực tiễn của công trình nghiên cứu.
Tuy nhiên, phương pháp nuôi cấy phôi vẫn tồn tại những hạn chế nhất định. Hệ số nhân giống thấp khiến giá thành cây giống cao, dao động từ 700.000 đến 800.000 đồng mỗi cây. Bên cạnh đó, do sử dụng phôi hữu tính nên cây giống chưa đạt được sự đồng đều tuyệt đối về mặt di truyền. Những yếu tố này đặt ra yêu cầu phải tiếp tục nghiên cứu một phương pháp nhân giống tiên tiến hơn, hiệu quả hơn.
Hướng đi mới với phương pháp nuôi cấy mô dừa sáp
Xuất phát từ mong muốn tạo ra giống dừa sáp có tính đồng nhất cao, giữ nguyên đặc tính ưu việt của cây mẹ và giảm mạnh giá thành cây giống, Trường Đại học Trà Vinh đã phối hợp với Phòng Thí nghiệm trọng điểm quốc gia về nuôi cấy mô tế bào thực vật thuộc Viện Di truyền Nông nghiệp Việt Nam. Nhóm nghiên cứu do PGS.TS Nguyễn Văn Đồng dẫn đầu đã cùng các nhà khoa học của trường triển khai đề tài nhân giống dừa sáp bằng phương pháp nuôi cấy mô.
Phương pháp nuôi cấy mô cho phép tạo cây con từ các bộ phận sinh dưỡng như lá, đỉnh sinh trưởng hoặc các mô non khác. Từ một mẫu ban đầu, có thể nhân ra hàng trăm, thậm chí hàng nghìn cây con trong thời gian tương đối ngắn. Quan trọng hơn, cây con được tạo ra có tính đồng nhất cao về mặt di truyền, giúp đảm bảo chất lượng và đặc tính của giống trong sản xuất đại trà.
Trong bối cảnh nhiều viện nghiên cứu và doanh nghiệp nông nghiệp đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học, các thông tin và nền tảng nghiên cứu của Viện Di truyền Nông nghiệp Việt Nam cũng được cộng đồng khoa học và sản xuất quan tâm, có thể tham khảo thêm tại https://vigen.vn/.
Ưu điểm vượt trội về kinh tế và khả năng thương mại hóa
Theo thầy Nguyễn Ngọc Trai, Quyền Giám đốc Trung tâm Sinh học ứng dụng, Khoa Nông nghiệp – Thủy sản, Trường Đại học Trà Vinh, ưu điểm nổi bật nhất của giống dừa sáp nuôi cấy mô chính là hệ số nhân giống cao, từ đó kéo giảm đáng kể giá thành cây giống. Nếu được áp dụng trong sản xuất quy mô công nghiệp, giá bán cây giống dừa sáp nuôi cấy mô có thể dưới 100.000 đồng mỗi cây, thấp hơn rất nhiều so với cây giống cấy phôi trước đây.
Điều này mở ra cơ hội lớn cho việc mở rộng diện tích trồng dừa sáp, giúp nông dân dễ dàng tiếp cận nguồn giống chất lượng cao với chi phí hợp lý. Đồng thời, sự đồng đều về mặt di truyền cũng giúp các nhà vườn dễ dàng quản lý vườn cây, dự đoán năng suất và chất lượng trái, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất và tính cạnh tranh trên thị trường.
Thực nghiệm, hoàn thiện quy trình và định hướng tương lai
Bước đầu, Trường Đại học Trà Vinh đã thử nghiệm thành công quy trình nuôi cấy mô dừa sáp và cho ra các cây giống đạt chất lượng tốt. Tuy nhiên, để có thể triển khai sản xuất ở quy mô công nghiệp, nhóm nghiên cứu vẫn đang tiếp tục hoàn thiện quy trình kỹ thuật, từ khâu chọn mẫu, nhân nhanh trong phòng thí nghiệm cho đến giai đoạn thuần dưỡng cây con trong nhà lưới.
Theo đánh giá của nhóm nghiên cứu, toàn bộ quy trình tạo giống dừa sáp bằng nuôi cấy mô kéo dài từ 8 đến 12 tháng, tùy thuộc vào số lần nhân và điều kiện chăm sóc. Sau khi đạt tiêu chuẩn, cây con mới được chuyển giao cho người trồng. Đây là khoảng thời gian chấp nhận được trong bối cảnh sản xuất giống cây lâu năm và hoàn toàn phù hợp với kế hoạch phát triển vùng nguyên liệu dừa sáp.
Hiện nay, không chỉ khu vực Cầu Kè của tỉnh Trà Vinh mà nhiều địa phương khác trong và ngoài tỉnh cũng đang quan tâm, tìm đến Trường Đại học Trà Vinh để mua giống dừa sáp. Xu hướng này cho thấy tiềm năng mở rộng vùng trồng dừa sáp trong tương lai, đặc biệt trong điều kiện biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn ngày càng gia tăng. Dừa sáp được đánh giá là loại cây trồng thích ứng tốt, mang lại hiệu quả kinh tế cao và có thể trở thành cây trồng chủ lực của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Trong bức tranh chung của nông nghiệp công nghệ cao, việc ứng dụng các tiến bộ về nhân giống, lai tạo và ghép cây cũng đang được triển khai mạnh mẽ trên nhiều đối tượng cây trồng khác, có thể tham khảo thêm các sản phẩm và hướng nghiên cứu liên quan tại https://vigen.vn/san-pham/coc-thai-nho-ghep/.
Kết luận
Thành công trong nghiên cứu giống dừa sáp nuôi cấy mô của Trường Đại học Trà Vinh không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn có giá trị thực tiễn sâu sắc đối với phát triển kinh tế – xã hội địa phương. Công trình này góp phần giải quyết bài toán giống cây trồng chất lượng cao, giá thành hợp lý và phù hợp với điều kiện sản xuất nông nghiệp hiện đại. Trong tương lai, khi quy trình được hoàn thiện và nhân rộng, dừa sáp nuôi cấy mô hứa hẹn sẽ trở thành nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững của ngành dừa và nông nghiệp vùng Đồng bằng sông Cửu Long.